2009-09-18----- <NAP> "De ondergang van de Vrijbuiters" ||| "The demise of the Buccaneers"

(English below)

====================

De ondergang van de Vrijbuiters

 

De ADM-werf, de grootste gekraakte vrijplaats van Nederland, dreigt te verdwijnen. De Amsterdamse haven moet groeien, vindt de gemeente, en dus moet de kunstenaarskolonie wijken.

AMSTERDAM – Aan het eind van een anonieme weg doemt de ADM-werf op, een van de laatste kunst- en kraakparadijzen van Amsterdam. Hier begon het experimentele festival ROBODOCK, kruisbestuiving tussen kunst, theater en futuristische techniek. Hier bouwde de onnavolgbare kunstenaar Joost Conijn, model voor personage ‘Joe’ in Tommy Wieringa’s bestseller ‘Joe Speedboot’, zijn houten auto en zelfgemaakte vliegtuig. De gekraakte vrijplaats ligt in het westelijk havengebied van Amsterdam, verscholen tussen loodsen, windmolens en aanlegsteigers. Het ruikt er naar industrie en warm asfalt. Langs de oprijlaan vormen caravans een lange slinger tot de toegangspoort.

Binnen de omheining knettert een kampvuur. Waar je maar kijkt zie je beelden en sculpturen. Op de velden rondom het vroegere kantoorgebouw van de ‘Amsterdamsche Droogdok Maatschappij’ staan tenten, circuswagens en zelfgemaakte huisjes van gerecycled materiaal. Langs de werfkade ligt een bonte verzameling schepen, de masten omhoog.

Als het aan de gemeente ligt, dan heeft het laatste uur geslagen voor deze krakerskolonie. De Amsterdamse haven groeit door en dus moeten de krakers weg. De ADM-werf is één van de plekken waar uitbreiding van de haven mogelijk is. Twee jaar geleden tekenden de ADM-ers een overeenkomst met de gemeente, die bepaalt dat de boten in januari 2010 weg moeten zijn en de landbewoners uiteindelijk ook.

“Wij erkennen de ADM-ers als een karakteristieke artistieke gemeenschap, maar havenuitbreiding heeft prioriteit”, zegt Wim Vlemmix, directielid van Haven Amsterdam.

Het oude terrein van de ‘Amsterdamsche Droogdok Maatschappij’ werd in 1997 gekraakt. De werf, die met een handvol mensen werd bezet, groeide in de jaren daarop uit tot een klein dorp. Ongeveer 120 mensen bewonen nu het niemandsland, onder wie veel kunstenaars.

“Toen ik hier voor het eerst kwam, stond het gras tot aan mijn middel”, zegt Laura Stam (33), blonde paardenstaart, kort rokje. Ze is vanaf het begin bij de ADM betrokken en werkt als theatermaker. “Er stonden twee verwaarloosde gebouwen en dat was het.” Stam woont aan de rand van het water in een schaftkeet, die ze zelf heeft verbouwd. “Alles wat je hier ziet is door ADM-ers aangeraakt. Wij hebben deze plek gevormd. Het doet pijn als dat verdwijnt.”

De vrijplaats verdwijnt

Het verdwijnen van de ADM illustreert een bredere ontwikkeling. Vrijplaatsen sterven uit. Toen het kraken in de jaren ’70 mogelijk werd schoten ze als paddenstoelen uit de grond. “Er was nog ontzettend veel vrije ruimte en kunstenaars betrokken leegstaande panden om in te wonen en te werken”, legt socioloog Eric Duivenvoorden uit.

De tragiek van de vrijplaatsen is dat ze ten onder gaan aan hun eigen succes. Buurten die eerst nog als gribus golden, worden plotseling hip door de aanwezigheid van kunstenaars. Duivenvoorden: “Een buurt wordt er aantrekkelijker op als er een bloeiende creatieve scene is. De gemeente, woningbouwcorporaties en bedrijven raken geïnteresseerd en dan moeten de kunstenaars plaatsmaken.” Het KNSM-eiland is een goed voorbeeld, vindt hij. “Eerst waren er vrijplaatsen, nu wonen er yuppen.”      

Onderzoek van de Vrije Ruimte, een actiegroep voor het behoud van vrijplaatsen, toont aan dat er sinds 2000 alleen nog vrijplaatsen verdwijnen. Krakers verplaatsten zich naar de randen van de stad en later naar het buitengebied, zoals in het geval van de ADM. Lege ruimte is schaars geworden. Van de circa 125 panden die Amsterdam ooit had, is nog maar een handvol over.

Sinds 2000 verdwijnen er alleen nog maar vrijplaatsen

Nu er een landelijk kraakverbod op handen is, lijkt het definitieve einde van de vrijplaats nabij. Hoewel de gemeente Amsterdam heeft aangegeven weinig prioriteit te zullen geven aan het bestrijden van kraken, maakt een eventueel verbod het in de toekomst een stuk gemakkelijker om lastige plekken te ontruimen.

ROBODOCK

“Voor Amsterdam is het slecht als de ADM verdwijnt”, zegt ADM-er Hay Schoolmeesters (49). Hij zit met een biertje voor zijn huis. De avond valt en er steekt een briesje op vanuit de haven. “Doordat er geen regels zijn, ontstaan hier mooie dingen. Kunstenaars hebben geen vergunningen nodig om iets te bouwen en ze hoeven ook niet meteen geld te verdienen om hun atelierhuur te betalen. Daardoor wordt er veel geëxperimenteerd.”

Hij wijst naar een van de loodsen. ‘ROBODOCK’ staat er in grote blauwe letters te lezen. “Robodock is een van de dingen die hier groot is geworden”, zegt hij. Het kunst en technologie festival vond jaren plaats op het ADM-terrein, tot het uit zijn voegen barstte. Schoolmeesters: “De toestroom van publiek werd zo groot dat het verplaatst moest worden naar een grotere loods op de NDSM-werf in Amsterdam-Noord.”  

Ook Joost Conijn, de kunstenaar die zijn eigen vliegtuig bouwde en met een houtgestookte auto door Oost-Europa trok, woonde en werkte jarenlang op de ADM-werf. Dat soort grote projecten zijn alleen mogelijk op een plek als de deze, door de veelheid aan ruimte, kennis, ervaring en materiaal.

Meer dingen op het terrein verraden dat er veel kunstenaars wonen. Overal staan vreemde bouwwerken en installaties. Ook valt meteen de hoeveelheid schroot op. Links en rechts vind je karkassen van auto’s en oude tractoren. Er ligt een groot vermolmd zeilschip op de wal, dat steunt op zijn kiel. “Iedereen sleept troep mee uit de stad”, zegt Stam. “Dus als je iets wil bouwen, dan is eigenlijk alles wel te vinden.”

Op de ADM is naast materiaal vooral knowhow aanwezig. Behalve kunstenaars wonen er ook schippers en handwerklui. “De een weet hoe je moet lassen, de ander weet hoe je een motor in elkaar zet en weer ander kan filmen”, zegt Durk, geen achternaam, (33). Hij kwam tien jaar geleden vanuit Leeuwarden naar Amsterdam. Hij was met een rugzak op weg naar India, maar strandde op de ADM. Op de werf bouwt hij sinds een paar jaar aan zijn eigen schip. “De hier aanwezige materialen, kennis en kunde helpen daarbij”, zegt hij.  

Regulering versus anarchie

De gemeente Amsterdam realiseert zich dat vrijplaatsen een functie vervullen binnen de stad. Tien jaar geleden riep ze het broedplaatsenbeleid in het leven, om de ‘creatieve pioniers’ voor de stad te behouden. Ongebruikte panden worden omgebouwd tot ateliers, die kunstenaars tegen een lage maandprijs kunnen huren.

Critici menen dat de broedplaats de vrijplaats nooit kan vervangen. Van Duivenvoorden: “Nieuwe creatieve initiatieven slagen beter op plekken die niet aan regels gebonden zijn. In een broedplaats moet een jonge kunstenaar meteen meedraaien in het proces van de markt. Hij moet toch zijn huur betalen. Daardoor is er minder ruimte voor experiment.” Ook zou er in een broedplaats minder uitwisseling tussen kunstenaars zijn. 

Maarten van Poelgeest, wethouder van Ruimtelijke Ordening (GL), snapt die kritiek wel. Ook hij vindt niet dat broedplaatsen de vrijplaats kunnen vervangen. “Maar met broedplaatsen proberen wij de kunstenaars wel tegemoet te komen”, zegt hij. “Het is jammer dat gekraakte plekken verdwijnen, maar de stad dijt uit en je moet als gemeente prioriteiten stellen.” 

Bovendien, denkt Van Poelgeest, zullen anarchistische initiatieven nooit verdwijnen. “Maar het zou natuurlijk een contradictio in terminis zijn als wij die initiatieven zouden steunen of plannen.”

Durk staat op het dek van zijn platbodem. Het water klotst tegen de zijkant. “Moet je je voorstellen dat alle ADM-ers straks ergens anders heen moeten”, zegt hij. “Op de ADM leef je buiten. Ik word al zenuwachtig bij het idee van een huis met vier muren.” Maar daar heeft Durk al iets op gevonden. Zijn schip is bijna af. Het voormalige ponton heeft intussen een mast, een roer en een kajuit. “Wanneer we hier weg moeten, dan hoop ik weg te varen.”

==============================================

Het originele artikel staat hier / Read the original article here

==============================================

The demise of the Buccaneers

 

The ADM yard, the largest squatted free-space in the Netherlands, threatens to disappear. The Amsterdam harbor has to grow, finds the municipality, and so the artists' colony must depart.

AMSTERDAM - At the end of an anonymous road, the ADM yard appears, one of the last art- and squat paradises in Amsterdam. Here, the experimental festival ROBODOCK started , cross-fertilization between art, theater and futuristic technology. Here, the unfathomable artist Joost Conijn, model for character 'Joe' in Tommy Wieringa's bestseller 'Joe Speedboot', built his wooden car and home-made plane. The squatted free-space is located in the western harbor area of ​​Amsterdam, hidden between warehouses, windmills and jetties. It smells like industry and warm asphalt. Along the driveway, caravans form a long string to the entrance gate.

Inside the fence, a campfire crackles. Wherever you look, you see works of art and sculptures. On the fields around the former office building of the Amsterdam Dry-dock Company tents, circus trailers and home-made houses of recycled material are standing. Along the yard quay there is a very diverse collection of ships, their masts in upright position.

If it's for the municipality, then this squatted colony won't be here no more very soon. The Amsterdam harbor is ever expanding and so the squatters have to leave. The ADM yard is one of the places where port expansion is possible. Two years ago, the ADMs signed an agreement with the municipality, which stipulates that the ships should be gone in January 2010 and the rural residents eventually also.

"We recognize the ADMs as a characteristic artistic community, but port expansion has priority," says Wim Vlemmix, board member of the Port Amsterdam.

The old terrain of the 'Amsterdam Dry-dock Company' was squatted in 1997. The yard, occupied by a handful of people, grew into a small village over the years. About 120 people now inhabit the no man's land, including many artists.

"When I first came here, the grass was up to my waist," says Laura Stam (33), blonde poney tail, short skirt. She has been involved with the ADM from the beginning and works as a theater maker. "There were two neglected buildings, and that was it." Stam lives on the edge of the water in a small wooden trailer, which she has converted herself. "Everything you see here has been touched by ADM-rs. We have shaped this place. It hurts when it disappears."

The free-space disappears

The disappearance of the ADM illustrates a broader development. Free-places are dying out. When it became possible to squat in the 1970s, they shot as mushrooms from the ground. "There were still a lot of free space and artists moved into empty premises to live and work," explains sociologist Eric Duivenvoorden.

The tragedy of the free-spaces is that they're going down because of their own success. Neighborhoods that were first considered grubby are suddenly hot through the presence of artists. Duivenvoorden: "A neighborhood becomes more attractive when there is a thriving creative scene. The municipality, housing corporations and companies are becoming interested and then the artists have to make room. "The KNSM island is a good example, he thinks. "First there were free-spaces, now there yuppies living."

Research of the Free Space , an action group for the preservation of free-spaces, proves that since 2000, free-spaces only have disappeared. Squatters moved to the edges of the city and later to the outside area, as in the case of the ADM. Empty space has become scarce. Of the approximately 125 [squatted] premises, who were once in Amsterdam, there is only a handful left.

Since 2000, free-spaces are only disappearing

Now that a national squatting ban is on hand, the final end of the free-spae seems near. Although the municipality of Amsterdam has indicated to give little priority to combating squatting, a possible ban in the future makes it much easier to evict troublesome premises.

ROBODOCK

"For Amsterdam, it's bad if the ADM disappears," says ADM-r Hay Schoolmeesters (49). He's sitting with a beer in front of his house. The evening falls and a little breeze comes in from the port. "Because there are no rules, beautiful things are emerging here. Artists do not need permits to build something and they do not have to earn money immediately to pay their studio rent. As a result, a lot of experimentation is being done."

He points to one of the warehouses. 'ROBODOCK' is displayed in big blue letters. "Robodock is one of the things that has become big here," he says. The art- and technology festival took place on the ADM terrain for years, until it became too big. Schoolmeesters: "The influx of the public was so vast that it had to be moved to a larger warehouse at the NDSM yard in Amsterdam North."

Also, Joost Conijn, the artist who built his own airplane and who traveled with a wood-fired car through Eastern Europe, lived and worked for years on the ADM yard. Such big projects are only possible in a place like this, due to the multitude of space, knowledge, experience and material.

More things on the premises reveal that many artists are living here. Everywhere there are strange structures and installations. The amount of scrap is also immediately noticeble. Left and right you will find carcasses of cars and old tractors. There is a large moulding sailing ship laying on the shore, which rests on his keel. "Everyone drags garbage from of the city," says Stam. "So if you want to build something, then everything is actually available."

On the ADM, besides material, there's mainly know-how present. Besides artists, there are also skippers and craftsmen. "The one knows how to weld, the other knows how to put a car together and another can shoot a movie," says Durk, no last name, (33). He moved ten years ago from Leeuwarden to Amsterdam. He was on his way to India with a backpack but stranded on the ADM. He has been building his own ship for a few years now on the yard. "The materials, knowledge and expertise that are available here, are very helpful" he says.

Regulation versus anarchy

The municipality of Amsterdam realizes that free-spaces have a function within the city. Ten years ago, she instigated 'the breeding spaces policy' to preserve the "creative pioneers" for the city. Unused buildings are being converted into studios, which can be hired by artists at a low monthly price.

Critics believe that the breeding space can never replace the free-space. Duivenvoorden: "New creative initiatives succeed better in places that are not bound by rules. In a breeding space, a young artist must immediately become part of the process of the market economy. He has to pay his rent after all. As a result, there is less room for experiment. "There would also be less exchange among artists in a breeding space.

Maarten van Poelgeest, Alderman of Spatial Planning (GreenLeft), understands that criticism. He also does not think that breeding spaces can replace the free-space. "But with breeding spaces we try to help the artists somewhat," he says. "It's a pity that squatted places are disappearing, but the city is expanding and you have to set priorities as a municipality."

In addition, Van Poelgeest thinks, anarchist initiatives will never disappear. "But it would of course be a contradiction in terminis if we were to support or plan those initiatives."

Durk is standing on the deck of his flat-bottomed ship. The water is splashing against the side. "Just imagine that all ADM-rs have to go somewhere else," he says. "At the ADM you live outside. I'm already getting nervous about the idea of ​​a four-walled house." But Durk has already thought up something. His ship is almost finished. The former pontoon has already a mast, a rudder and a cabin. "When we have to leave, I hope to sail away."