memory lane: our 1st. website

The other day I came across this website which captures images of other websites.

View the "about the ADM"-page of our first web-site here

 

Laatste vrijhaven bedreigd

Wie kent het?

Al bijna 12 jaar zijn wij gevestigd op het voormalige ADM terrein in de Havens West van Amsterdam, precies tegenover Zaandam aan de overzijde van het Noordzeekanaal. Op het ADM terrein wonen en werken zo'n 125 mensen, die invulling geven aan Amsterdams laatste zelfontstane culturele vrijplaats. Zij hebben zich gevestigd in twee grote panden, in zelfbouwsels op het buitenterrein en in boten langs de kades. Gezamenlijk vormen de panders, de terreiners en de boters een hechte en dynamische leefgemeenschap. De ADM biedt een thuis aan talrijke kleine bedrijfjes, maar bovenal aan een groep mensen die gezamenlijk veel voor de creativiteit in Amsterdam betekenen en die in alle ketens van de culturele sector in Amsterdam zijn terug te vinden. Experiment, wederzijdse kruisbestuiving en spontaniteit hebben er voor gezorgd dat de ADM definitief een stabiele plek op de culturele kaart van Amsterdam heeft veroverd.

Geschiedenis

De ADM-werf werd in de jaren '60 gebouwd als uitbreiding van de (toen nog in Amsterdam-Noord gevestigde) Amsterdamse Droogdok Maatschappij. Tot in de jaren 70 ging het redelijk voorspoedig met de ADM-werf, al was het aangetrokken en uitgevoerde werk zelden van het kaliber waarvoor de werf eigenlijk was aangelegd. Uiteindelijk viel in 1977 het doek voor de ADM-werf.

Midden jaren 80 werden de twee gebouwen, het buitenterrein binnen de hekwerken en de kades na jaren van leegstand gekraakt, onder andere door de wereldberoemde muziekgroep The Ex. In 1992 werd de ADM-werf verkocht aan een nieuwe investeringsmaatschappij en moesten de bewoners na een snelprocedure hun biezen pakken. Uiteindelijk diende de ontruiming geen enkel doel, niets van de gepresenteerde ontwikkelingsplannen werd uitgevoerd. De gebouwen stonden vervolgens 5 jaar leeg en het terrein werd niet gebruikt.

Een half jaar na dat het terrein overging naar Amstellimo BV en Chidda Vastgoed BV, twee bedrijven van wijlen Bertus Lüske, is dit in onbruik geraakte terrein van 43,5 hectare op 12 oktober 1997 opnieuw in hergebruik genomen door een grote groep kunstenaars, avonturiers, ambachtslieden, vrije geesten en bohémiens.

Het kantoorpand is sindsdien weer bewoond, in de loods vinden dagelijks allerlei activiteiten plaats, her en der op het buitenterrein verscholen tussen de bosjes wonen mensen in zelfbouwsels en langs de kades en oevers van het terrein liggen bijna honderd boten die eveneens voor het merendeel bewoond worden.

Gewelddadige inval

De eigenaar Bertus Lüske was vooral bekend vanwege gewelddadige ontruimingen van zijn panden in de jaren 80 en 90. Hij schroomde niet om met getrokken pistool en knokploegen krakers op straat te zetten. De hardhandige ontruiming van de Lucky Luik in de begin jaren 80 is daar niet het enige voorbeeld van. In het voorjaar van 1998 viel Lüske zelf het ADM terrein binnen, ondersteund door een grote sloopkraan en een knokploeg van 20 man, met als doel het slopen van de gebouwen.

In een oogomslag lag de hele voorgevel van het voormalige kantoorpand in het gras. Er ontstonden levensgevaarlijke situaties en 4 krakers moesten het bijna met hun leven bekopen. De rechtszaak wegens 'meervoudige poging tot doodslag, mishandeling en vernieling' die 4 jaar (!) later volgt is een aanfluiting. Lüske wordt slechts veroordeeld tot 6 weken taakstraf, 2 jaar voorwaardelijk en een boete van € 4500,00.

De ADM bewoners

Al snel na de kraak werd de ADM omgedoopt tot de Amsterdamse Doe (het zelf) Maatschappij, en niet voor niets: zelfvoorziening staat hoog in het vaandel bij de gebruikers van de ADM. In de 12 jaar die we op het terrein verblijven is er dan ook een zeer gemengde groep ontstaan die bestaat uit gezinnen met kinderen, jongeren, gepensioneerden, koppels en vrijgezellen. De meesten van ons zijn (kleine) zelfstandigen. Daarnaast zijn er studenten, werknemers in loondienst en arbeidsongeschikten in onze groep. We oefenen met ons allen diverse beroepen uit. Er zijn muzikanten, vrachtwagenchauffeurs, ontwerpers, stuurlui, verhuizers, kunst- en theatermakers, cateraars, timmerlieden, tentenbouwers, beeldend kunstenaars, vissers, lassers, monteurs, koks, schippers, decorbouwers en uitvinders, organisatoren, dansers, musici en ambachtslieden, zeebonken en vrijbuiters, levensgenieters, adviseurs en anders denkenden.

Bijna allemaal bezitten we zelf de materialen om ons beroep uit te oefenen: vrachtwagens, verkoopkarren, schepen, machines, hijskranen, apparatuur en gereedschappen. We zijn werkzaam in diverse sectoren met een sterke nadruk op kunst en theater. Transportbedrijfjes transporteren kunstobjecten, de cateraars koken voor theaterfestivals en ook de lassers, timmerlui en monteurs hebben diverse opdrachten voor theatertechniek. Met zoveel professionele kennis en materialen direct voor handen krijgen creatieve ideeën heel snel een concrete vorm.

We hebben allemaal ons eigen huishouden op onze eigen manier. Tegelijkertijd vormen we een echte gemeenschap, gegroeid op praktisch idealisme en creativiteit.

Bestemming en eigenaren

In de tussentijd trachtte Lüske vanaf 1999 de privaatrechtelijke bestemming van de ADM (scheepswerf) via een bodemprocedure tegen de Gemeente Amsterdam aan te vechten. Indien de scheepswerfbestemming in een minder gelimiteerde bestemming gewijzigd zou worden, zou dat bij doorverkoop een waardestijging van ± 50 miljoen euro met zich meebrengen.

In juli 2003 oordeelde het Gerechtshof te Amsterdam dat de Gemeente in haar recht stond de scheepswerf bestemming te handhaven. In augustus 2003 werd Lüske voor zijn restaurant op de Middenweg in Amsterdam geliquideerd. Tot op heden zijn de daders niet getraceerd.

De erven Lüske gingen in hoger beroep, maar verloren in december 2004 voor de Hoge Raad definitief de slag om verandering van de bestemming. Winst voor zowel de Gemeente Amsterdam als de ADM bewoners. Momenteel is het ADM terrein nog steeds in handen van de twee BV's die nu geleid worden door de erven Lüske.

Activiteiten op het ADM

Nu zowel de eigenaren, het Havenbedrijf en de Gemeente Amsterdam tot op heden niet in overeenstemming tot een relevante invulling van het ADM-terrein kunnen komen, laten de huidige gebruikers zien wat er allemaal kan.

Want volgens de ADM’ers is creativiteit is een ongrijpbaar proces; niemand weet hoe het precies werkt. Een aantal factoren heeft een positieve invloed zoals: ontmoeting en samenwerking met geestverwanten en opponenten, aanwezigheid van technische hulpmiddelen, kennis, ruimte, netwerk en natuurlijk vrijheid. Een niet gestandariseerde omgeving die verwondering wekt en die je op een ander gedachtenspoor zet. Lekker en intensief bezig zijn werkt aanstekelijk, zeker als je bij elkaar terecht kunt met technische vragen, voor advies, reflectie en hulpmiddelen.

Door deze continue stroom van wederzijdse samenwerkingen ontstaat er een netwerk van specialisaties en wanneer er dan ook nog beschikking is over flexibele ruimte, kan een creatief proces alle kanten op, maar uiteindelijk gericht worden op en tastbaar resultaat.

Op het ADM terrein zijn al deze factoren in overvloed aanwezig, vanzelf gegroeid en nog altijd in ontwikkeling. Bestempeld wordt dit in een lange lijst van performances, festivals, exposities, theatergroepen, werkplaatsen, ateliers, fotostudio's en andere initiatieven.

Centraal ontmoetingspunt voor de bewoners is het lokale eetcafé waar drie keer in de week voor weinig een maaltijd geserveerd wordt en met regelmaat wordt er muziek gemaakt of een voorstelling gegeven.

In de grote loods worden af en toe grote theaterprojecten gerealiseerd. De première van de voorstelling Sandmen van de Utrechtse spektakeltheatergroep The Lunatics vond hier plaats, en ook de eerste uitvoering van Merlijn Twaalfhoven's La Vie n'est pas un chocolat, dat vervolgens als succesvol vernieuwend evenement jaarlijks terugkeert in Paradiso. Alle voorstellingen van het Silo theater hebben op het ADM hun try-outs gehad. Onlangs presenteerde Toneelgroep Amsterdam de voorstelling En Route. Beeldend kunstenaar Fred Abels bouwde hier de robotzwerver Dirk en Joost Conijn monteerde hier ter plaatse zijn gelauwerde films Vliegtuig en Hout Auto. De in slechte staat verkerende bus van het Amsterdamse Ballongezelschap werd hier voorzien van nieuwe vitaliteit. Talloze wrakkige oldtimers reden als nieuw naar buiten.

Het succesvolle Amsterdamse Robodock-festival (waarvan dit jaar de 8ste editie plaatsvond) is op het ADM-terrein geboren en heeft hier 6 keer plaatsgevonden.
Kortom, de interactie en samenwerking tussen de gebruikers onderling en ook met de buitenwereld leidde tot een vruchtbaar en functioneel gebruik van het terrein.
Nieuwe festivals zijn daarvoor in de plaats gekomen zoals de nationale bakbrommerkampioenschappen, het Luchtfestival, het Waterfestival en de ADM Wintergames. Vaker wordt naar de ADM verwezen als geslaagd voorbeeld van wat wordt bedoeld met een 'culturele vrijplaats'.

Veranderingen

Tot 2005 werd het terrein en haar bewoners door de Amsterdamse politiek ongemoeid gelaten. Maar aan een periode van ongestoord 'broeden' lijkt vanaf dan een einde te zijn gekomen.

Eind 2005 werd in nauwe onderlinge samenwerking met een aantal overheidsinstanties (politie, brandweer, Dienst Milieu en Bouwtoezicht, Vreemdelingenpolitie etc.) een grootscheepse 'integrale handhavingcontroleactie' op het ADM-terrein uitgevoerd. Er werd door 125 handhavers ‘een inventarisatie’ uitgevoerd die gericht was op het opsporen van milieuovertredingen, mensen zonder verblijfsvergunningen brandveiligheidsrisico's, kortom alles wat illegaal is. Er werd nauwelijks iets van dit aangetroffen.

Midden 2006 sloot de Gemeente Amsterdam een overeenkomst met de erven Lüske over het watergedeelte van het ADM, waarbij de Gemeente voor het bedrag van 1 euro per jaar de beschikking kreeg over dit water. Direct daarna besloot B&W Amsterdam om ten aanzien van de ADM Haven een handhavingsprocedure te starten opdat de havenfunctie aldaar zou kunnen worden uitgebreid. De ADM boten werden gesommeerd te vertrekken voor februari 2007 anders zouden ze op eigen kosten worden weggesleept.

Protest en overeenkomst

De ADM land- en bootbewoners protesteerden groots door handtekeningenacties, talloze kritische inspraken in de Gemeenteraad en allerlei acties rondom het Gemeentehuis. Na maanden van actievoeren werden we gehoord en raakten we in gesprek met de Gemeente en het Havenbedrijf om te zoeken naar een oplossing.

Vanaf januari 2007 tot en met juni 2007 heeft overleg plaatsgevonden tussen vertegenwoordigers van de Gemeente en de Vereniging van bewoners en gebruikers van het ADM terrein. De Gemeente Amsterdam vond de betekenis van deze hechte culturele gemeenschap voor Amsterdam van zodanig gewicht dat zij bereid was om daarmee rekening te houden. Om deze reden heeft het overleg er uiteindelijk toe geleid dat de bewoners van het ADM in ruil voor een langere verblijfstermijn, onder bepaalde voorwaarden vrijwillig het terrein zullen verlaten, waarbij de gemeente eveneens een inspanningsverplichting op zich heeft genomen om in samenwerking met de bewoners te werken aan een bij voorkeur een nieuwe lokatie. Deze lokatie zou zich kunnen bevinden binnen een straal van maximaal 15 km vanaf het centrum van Amsterdam.

De verblijfstermijn voor de boten is vastgesteld op 4 januari 2010. De verblijfstermijn voor de ADM landbewoners eindigt 1 jaar nadat de Gemeente Amsterdam een duur-overeenkomst heeft kunnen sluiten met de eigenaar, de erven Lüske, over het gehele ADM terrein.

Perspectief

Vanaf najaar 2008 hebben de bewoners van het ADM in samenwerking met de Haven Amsterdam en de Gemeente, vertegenwoordigd door Bureau Broedplaatsen, talloze locaties bekeken en gesprekken gevoerd met politici en projectontwikkelaars.

Tijdens deze zoektocht is gebleken dat het vrijwel onmogelijk is om aan de wens van de ADM bewoners, om de gemeenschap in zijn geheel te verplaatsen, te kunnen voldoen. Momenteel wordt er van uitgegaan dat splitsing van de gehele groep in 2 à 3 delen, bijv. 1 landlokatie, 1 waterlokatie en 1 land-waterlokatie, onvermijdelijk is.

Het ADM is, zoals zoveel andere (kraak)gemeenschappen, een vruchtbare kiemgrond voor het lokale en (inter)nationale cultuurklimaat. Gemeenschappen als deze (rafelranden van de stad) blijken vaak een voortrekkersrol te vervullen voor wat nu wordt bestempeld als de Creatieve Industrie. Wat wij met z’n allen doen, maar vooral ook ZIJN, vormt voor anderen vaak een bron van inspiratie. Een groep ‘vrije creatieven’ kan op relatief korte termijn de bestemming van een terrein positief beïnvloeden en wij denken dat wij dat in of rondom Amsterdam opnieuw kunnen doen. De regio Amsterdam is volop in ontwikkeling en een groep als deze zou een relevante bijdrage aan die ontwikkeling kunnen geven.

Wij weten dat er in of rondom Amsterdam in de komende tijd veel gebieden of terreinen vrijkomen die in permanente zin, of in afwachting van een definitieve herbestemming, mogelijk voor deze groep creatieven interessant zouden kunnen zijn. Wij willen deze lokaties bekijken en onderzoeken of de ADM groep in zijn geheel of in delen zich hier kan vestigen.

Deze site geeft een overzicht van alle verwikkelingen rondom de ontwikkeling van het ADM terrein en ook de persoonlijke verhalen van een aantal bewoners. Hoe ze wonen, werken en leven. Maar bovenal hoe ze van vrijwel niets een bloeiende, creatieve gemeenschap hebben gemaakt. En hoe ze dat op een andere lokatie met veel inspiratie opnieuw kunnen doen !